Toen ik vorig jaar solliciteerde bij de selectiecommissie voor de gemeenteraadsverkiezingingen, heb ik aan de hand van een tekst van Frits Bolkestein aangegeven hoe ik het liberalisme zie. In een aantal rake zinnen schets de oud-politiek leider van de VVD de kern van het liberale denken.

Tijdens het doorbladeren van een van zijn essaybundels tijdens dit paasweekend, kom ik dezelfde tekst wederom tegen. Toen ik tien jaar geleden net lid was van de VVD, las ik deze tekst ook al. Toen bevestigde het mij in mijn liberale denken. Ook zo veel jaren later staat de tekst nog als een huis als je het mij vraagt.

“Het liberalisme laat zich als brede filisofische stroming niet in enkele woorden vatten. Maar de kern van het liberalisme is duidelijk: de wens om zoveel mogelijk vrijheid en verantwoordelijkheid aan elk individu te geven. Voorop staat de politieke vrijheid: vrijheid van meningsuiting en politieke vereniging. (…) Politieke vrijheid is belangrijker dan materiële welvaart. Sterker: zij is er de voorwaarde voor.

(…)

Het liberale pleidooi voor individuele vrijheid is geen streven naar een geatomiseerde maatschappij waarin het egoïsme de toon aangeeft. Integendeel: liberalisme ziet gemeenschapszin als een onontbeerlijke waarde. In het liberalisme is de vrijheid van het individu dan ook onlosmakelijk verbonden met zijn verantwoordelijkheid. Het individu heeft niet alleen rechten, maar ook plichten jegens de maatschappij.

Het liberalisme beseft ook dat vrijheid alleen niet voldoende is. Om hun vrijheid zo goed mogelijk te verwerkelijken moeten mensen kunnen beschikken over bepaalde middelen. Aan de vrijheid onder bruggen te slapen heeft men weinig. Het is in de eerste plaats ieders eigen verantwoordelijkheid zich die middelen te verschaffen. Maar sommigen kunnen dat niet (meer, MR): ouderen, zieken, gehandicapten, (politieke, MR) vluchtelingen. Voor hen moet de overheid een vangnet uitsteken.

Het is de overtuiging van liberalen dat de gemeenschap ermee is gediend waneer er rechten en verantwoordelijkheden zo dicht mogelijk bij het individu worden gelegd. Juist wanneer de verantwoordelijkheid op het collectief kan worden afgeschoven volgt erosie van de gemeenschapszin.”

Bron: Liberalisme in een vrijere wereld opgenomen in de essaybundel: Woorden hebben hun betekenis, Prometheus, 1992.

Het essay is ook verschenen in HP/De Tijd (14 september 1990)

• «Previous Post
• Next Post »

---