De laatste weken klinkt regelmatig de roep om een parlementaire enquête naar de ondergang van de DSB-bank. Onder andere Verdonk, de PVV, SP en Groenlink hebben gepleit voor een enquête naar de gebeurtenissen rond de bank uit Wognum. Recent heeft ook de VVD aangegeven steun aan deze enquête te overwegen. In alle gevallen wordt waarheidsvinding genoemd als drijfveer. Maar is dat wel zo?

De parlementaire enquête wordt nog altijd gezien als het zwaarste onderzoeksmiddel dat de Tweede Kamer tot haar beschikking heeft. Iedereen is verplicht om informatie te verschaffen of te verschijnen voor de enquêtecommissie. Wie weigert mee te werken kan voor zes maanden worden gegijzeld.

Binnen de bestuurskunde worden verschillenden functies van parlementaire enquêtes onderscheiden. Er zijn twee dominante functies. Ten eerste als onafhankelijk adviseur waar enkel waarheidsvinding centraal staat. Ten tweede als politiek middel waarbij het vooral gaat om het vaststellen van politieke verantwoordelijkheid. Deze tweedeling is ook zichtbaar als we kijken naar parlementaire enquêtes die de afgelopen dertig jaar zijn gehouden.

We kunnen op basis van verschillende kenmerken concluderen dat de parlementaire enquête naar aanleiding van de IRT-affaire als onafhankelijke adviseur kan worden getypeerd. Bijvoorbeeld de feitelijke opdrachtomschrijving en de zeer brede parlementaire steun voor het eindrapport onderstrepen dit. De Bouwfraude-enquête is een voorbeeld van een enquête als politiek middel. Het aftreden van minister Korthals naar aanleiding van deze enquête is hiervan een van de kenmerken.

Bovenstaande maakt duidelijk dat een parlementaire enquête niet enkel de waarheid dient maar in sommige gevallen wordt ingezet als middel om een politiek mokerslag uit te delen. Dit in tegenstelling tot motiveringen die politici zonder uitzondering geven wanneer zij pleiten voor het houden van een enquête.

Dus als politici om een DSB-enquête roepen mag zeer zeker betwijfeld worden of waarheidsvinding de achterliggende gedachte is. De kans dat het om symboolpolitiek gaat is net zo waarschijnlijk. Want de geschiedenis wijst uit dat enquêtes net zo politiek kunnen zijn, als partijen die er om vragen.

Optioneel onderschrift:
Marc Rosier
Bestuurskundige in 2006 afgestudeerd op Nederlandse parlementaire enquêtes.

In Trouw stond op zaterdag 14 november een tot (helaas) 100 woorden ingekorte versie van dit artikel. Lees de Trouw-versie: Symboolpolitiek met DSB.

• «Previous Post
• Next Post »

---